Naalakkersuisup Jørgen Wæver Johansen-ip saqqummiinera

KANUKOKAP AALLARTITAASA ATAATSIMIINNERAT
Marlunngorneq 7. maj 2002

INI-P SIUNISSAMI SULERINISSAA

Qujavunga KANUKOKA-p aallartitaanut ataatsimiigiaqqusaagama periarfissinneqarlungalu INI-p siunissami sulerinissaa pillugu saqqummiussaqarnissannut.

Aallaqqaasiut:

Naalakkersuisut upernaakkut 2001-imiilli A/S Inissiaatileqatigiiffik INI-ip nalilersoqqinnera suliarisimavaat. Naliliiniarnermi aallaaviuvoq 1995-imiit ineqarnikkut annertuumik allanngortitsineq. Naliliiniarnermi anguniagaavoq tamakkiisumik takussutissikkumallugu allanngortiterinermi anguniagaq anguneqarsimanersoq. A/S Inissiaatileqatigiiffik INI-p siunissami qanoq aaqqissugaanissaa nalilersuinermi pingaaruteqarluinnartuuvoq.

A/S Inissiaatileqatigiiffik INI-p qanittumi aaqqissuuteqqinneqarnissaa peqataasussaavoq ineqarnerup nutarterneqarnerata tamarmiusup ineqartullu oqartussaaqataanerata ikorfartornissaannut. Tamatuma peqatigisaanik qulakkeerneqassaaq ineqarnikkut politikkimi anguniagaasut inuiaqatigiillu aningaasaqarneratigut anguniagaasut inatsisartunit akuerineqarsimasut ilaatigut tamakkiisumik naliliineq inuiaqatigiillu isumalluutaasa ataatsimoortumik pitsaasumik atugaanerat tunngavigalugu.

Ineqarnikkut nutarterinermi tunngaviuvoq ataavartumik ineriartortitsinissaq , taamaalilluni ineqarnermut tapiissutit piumasaasullu tunngaviusut innuttaasut pisariaqartitaannut ineqarnerullu nunap immikkoortuini allanngorarneranut naapertuuttut atuuttuarnissaat isumagiumallugu. A/S Inissiaatileqatigiiffik INI-p allanngortiternera tamatumunnga ilaavoq.

Naalakkersuisut maannangaaq oqaatigisinnaavaat A/S Inissiaatileqatigiiffik INI ilisimatinneqarsimammat sanaartornermut immikkoortortaqarfiat qumartitertariaqartoq. Aammami piffissami qaninnerusumi A/S Inissiaatileqatigiiffik INI arlalinnik suliniuteqarsimavoq. Ilaatigut taasinnaavakka:

Sanaartornermut immikkoortortaqarfik immikkoortinneqassaaq INI-p ingerlatsinermut naatsorsuutaani immikkut naatsorsuusiortussanngorlugu.

Nunap immikkoortuinut agguaaneq kommunini piukkunnartutut isigineqartuni nunap immikkoortuini allaffeqarluni pisariaqartunik inuttalinnik, kiisalu immikkoortuni allaffeqarfeqarluni kommuninit pisariaqqartunit allanit annikinnerusumik piumasaqarfiusumik inuttalinnik.

Naammassisaqarnerulernissaq siunertaralugu pitsanngorsaaneq tamatumani ersarissarlugit selskabip sullissineri ineqarnermik ingerlatsinermut aqutsinermullu tunngaviusumut aamma qaavatigut sullissinernut nammineq toqqagassanut arlalinnut agguarlugit.

Patajaallisaaneq ilinniartunik ilinniartitsinerup nutaap pilersinneratigut, tassani tunngaviulluni illuutinik aqutsineq toqqartumillu anguniagaalluni selskabip immikkoortortaani ingerlatsinermut allaffissornermulluunniit pisortanngornissaa.

Naalakkersuisut ajornartorsiutitut isigisimavaat A/S Inissiaatileqatigiiffik INI arlalinnik sullissisimammat ingerlatsinerup tamakkiisumik atornissaanut ajornakusoortitsisunik, assersuutigalugu sullissinerit inunnik isumaginnertupajaaq pissusillit. Tamanna patsisigalugu tunngaviusumik isummerfigisariaqarsimavoq oqartussaaneq akisussaanerlu.

Tamatumunnga tunngatillugu pingaaruteqarpoq erseqqissassallugu kommunit innuttaminnut akisussaassuseqarnerat, tamatumani ilanngullugu akisussaaffiummat kommunini inuit atugaasigut suliassat inunnik isumaginninneq aqqutigalugu aaqqitassaammata ineqanermut politikkikut ineqarnermulluunniit tunngasutigut pinnatik. Tamatumani ilaatigut eqqarsaatigaara INI-p inissanilluunniit aqutsisup allap suliassarinngimmagu innuttaasup inuuniarnermigut aningaasaqarnera nalilersussallugu.

Naalakkersuisut isumaqarput A/S Inissiaatileqatigiiffik INI tassaatinneqartariaqartoq allaffitsigut aqutsinermut selskabi tassani siunertarineqarluni Namminersornerullutik Oqartussat kommunillu sinnerlugit pisortat inissiaataasa pitsaanerpaamik aqunneqarnissaat inatsisit atuuttut akillu unammillersinnaasut naapertorlugit.

Tamatuma kingunerissavaa A/S Inissiaatileqatigiiffik INI allaffitsigut ingerlatsinermut akilerneqarluni A/S Inissiaatileqatigiiffik INI-p allaffitsigut ingerlanneqarneranut pisariaqartunik naapertuuttunillu akilerneqarluni.

Sanaartornermut tunngasut, 60/40-mik sanaartorneq:

Maannamut piumasaasimavoq kommunalbestyrelsip illuliortiternermut programmip suliarereerneratigut A/S Inissiaatileqatigiiffik INI sulisilissagaat inissialiornerup naammassineqarnissaata tungaanut pilersaarusiornermiit sanaap tunniunneqarnerata tungaanut. Kommunit arlallit saaffiginninnerat tunngavigalugu piumasaasoq tamanna atorunnaarsinneqassaaq. Nalunnaarusiaq nutaaq ilaatigut kommunit kissaataannik tamatuminnga naammassinnittoq tusarniaassutigalugu ingerlanneqarpoq.

Taamaattumik Naalakkersuisut A/S Inissiaatileqatigiiffik INI nalunaarfigaat kommunit arlallit 60/40-mik illuliortitsinermi aqutsineq nakkutilliinerlu namminneq tigujumallugu kissaatigimmassuk piffissami qaninnermi naatsorsuutigisariaqaraa suliassat annertussusissaallu allanngortinneqarnissaat.

Naalakkersuisut inissiaatileqatigiiffik nalunaarfigisimavaat sanaartornermut immikkoortortaqarfiat allanngortiterneqassasoq, taamaalilluni siunissami taamaallaat suliassarilissallugit boligselskabip suliassarpiai, tassalu Nammnersornerullutik Oqartussat kommunillu inissiaataannik attartortittakkanik allaffitsigut aqutsineq, ingerlatsineq aserfallatsaaliinerlu. Tamatuma saniatigut soorunami suliassat tassunga tunngasut suliarineqassapput. Assersuutigalugu pineqartoq tassaasinnaavoq inissiat nutarterneqarnerannut atatillugu sanaartornermik aqutsisuuneq.

Sanaartugassanut pilersaarusiorneq:

Patsisissaqarsoraanga illuliortiternerup pilersaarusiortarnera oqaaseqarfigitsiassallugu. Aammami malugisimavara kommunit ilaasa sanaartugassanut pilersaarusiortarneq uanga naalakkersuisoqarfimma isumagisaa naammaginagu oqaaseqarfigisimagaat.

Tamatuma saniatigut kommunalbestyrelsit assigiinngitsut qanittukkut allaffigisimavakka Inatsisartut 2002-mut aningaasatigut inatsisaanni 60/40-mik pilersaarutit ajornartorsiutaat pillugit, tassami naalakkersuisoqarfimma qanittukkut paasisimammagu kommunit pilersaarutit FL 2002-mut FFL 2003-mullu nalunaarutigimasaat tapiissutitalimmik illuliornissamut naleqqutinngitsut.

Ilaatigut aningaarsartuutit naapertuuttuunissaat qulakkeerumallugu illulianut tapiissutitalinnut piumasaqaataasut arlallit naammassineqarsimasariaqarput tapiissuteqarfigineqartussatut naatsorsuunneqassagaanni. Pilersaarutit Inatsisartut 2002-mut aningaasanut inatsisaannut ilanngunneqarsimasut arlallit sanaartornissamut aningaasartuutini C-miippit ineqarnermut akiliutit eqqarsaatigigaanni akuerineqarsinnaanngivillutik.

Tassalu kommunit arlallit naatsorsuutigisariaqassavaat tapiissutitalimmik illuliornissamut kissaatigisatik misissorluartariaqassasut. Tamatuma peqatigisaanik erseqqissartariaqarpoq kommunalbestyrelsit ataasiakkaat namminneq akisussaaffigimmassuk sanaartornissamut kissaatit inatsisinut atuuttunut naapertuunnersut isumannaarsimassallugu.

Inatsisartut aningaasanut inatsisaanni pilersaarummut aningaasaliissuteqarsimagaluarpalluunniit tamatumuuna kommunit ataasiakkaat neriorsorneqanngillat pilersaarut piviusunngortinneqassasoq. Inatsisartut aningaasanut inatsisaat aningaasaliinissamut inatsisaavoq inatsisartut naalakkersuisut pisinnaatimmatigit aningaasat ukiuanni siunertanut taaneqartunut aningaasartuuteqarsinnaasut aningaasaliinermi piumasarineqartut naapertorlugit.

Illulioriaatsit nutaat misilittarneqarneranni, illuliornermi atortussat, soorlu Siku Block, imaluunniit ilinniartitsinikkut suliffissaqartitsinikkullu misileraanerit illuliornernut tunngasut immaqa immikkut tapiiffigineqarsinnaapput, tassami aningaasartuutaanerusut taamaattut illuliornerup akerpiaata avataaniimmata. Pilersaarutini ataasiakkaani ersarittariaqarpoq tamakkununnga tapiissutinik qinnuteqartoqarnersoq.

Taamaattumik Ineqarnermut, Attaveqarnermut Pilersuinermullu Naalakkersusioqarfiup makkua piareersimaffigai:

* FFL 2003-mut pilersaarutit ataasiakkat nalilersorneqassapput, aammalu

* pilersaarutit nalunaarummik taaneqartumik naammassinninngitsut itigartinneqassapput,

* pilersaarutit piumasaasunik naammassinnittut Inatsartulli aningaasanut inatsisaanni 2002-moortumi immikkoortitanik qaangiisut itigartinneqassapput, aamma

* pilersaarutit illulianut taamaaqataanut sanilliullugit kvadratmeterimut akisunerusut itigartinneqassapputtaaq.

* Illoqarfinni ataasiakkaani FL 2002-mi aningaasaliissutinut killigititaasut pingaarnerusutigut taamaaginnassapput, taamaattorli imaassalluni,

* pilersaarutit nalunaarummi taaneqartumi piumasaasunik naammassinngitsut itigartinneqassapput,

* pilersaarutit taamaaqataanik sananermi pitsaassusissaq sinnerlugu kvadratmeterimut akeqartut itigartinneqassapputtaaq, pilersaarutilli piumasaqaataasunik naammassinnittut taamaaqataanillu sananermi pitsaassusissanut naleqquttut taperserneqassapput.

* FL 2002-mi aningaasaliissutit killissaata iluani itigartinneqartut kommunimi illuliortiternermi sulianut allanut innersuunneqassapput, tassa

* Namminersornerullutik Oqartussat inissiaataasa attartortittakkat nutartigaanerata siuarsagaaneranut,

* piginneqatigiilluni illuliortiternermut Namminersornerullutik Oqartussat peqataassutaat annertusineqassapput, aammalu

* kommunit ataasiakkaat tusarniaaffigineqassapput ineqarnermut pisariaqartitsineq nutaanngorsaanissamillu pisariaqartitsineq kommunimi sanaartugassanut allanut sanilliullugu qanoq annertuginersoq tusarumallugu.

Oqaatigineqassaaq sanaartugassanut allanut pilersaarusiorneq, soorlu kultureqarnermut atuartitsinermullu tunngasut, inunnik isumaginninnikkut suliffeqarfiit, peqqinnissaqarfik, Nukissiiorfiit, Mittarfeqarfiit il.il. annertuujupput sanaartornermili pilersaarusiorneq ineqarnikkut pilersaarusiornermut attuumassuteqarani.

Pingaaruteqarpoq kommunit paasissagaat sanaartornikkut ataasimoortumik pilersaarusiorneq, pingaarnersiuilluni immikkoortiterineq piviusunngortiterinerlu.Taamaattumik pingaaruteqarluinnarpoq kommunit illuliortiternermut kissaataat kommunini inissanik pisariaqartitsinivimmik tunngaveqassasut aammalu kommunini inissaqarneq pillugu politikkikkut aammalu nuna tamakkerlugu ineqarnikkut suliniutivinnut naleqquttuussasut.

Boligstøttimut tunngasut:

Naalakkersuisut A/S Inissiaatileqatigiiffik INI ilitsersorsimavaat boligstøttimut tunngasut ersarilluinnartunngortinneqartariaqartut siunissamullu pilersaarusiortoqartariaqartoq. Naatsorsuutigineqarsinnaavoq boligstøttimut tunngasut aqunneqarnerat ungasinnerusoq isigalugu A/S Inissiaatileqatigiiffik INI-imiit avissaartinneqavissasoq, aammalu attartukkat ingerlareersut nutaallu aningaasaliisarfimmut assingusumit ingerlanneqalissasut.

Aammattaaq teknikikkut ingerlatat maannarpiaq suliassat illullu utertitaanerannut tunngasut pilersaarusiorneqartariaqarput. Kiisalu akiliisitsiniartarneq politikkikkut ersarissumik tulleriiaarivigineqartariaqarpoq, tamatumani ilanngullugit taarsigassarsiat isumakkeerneqarnerat, taarsigassarsiat piusut akilerneqarnerat, imaluunniit taarsigassarsiat akikitsumik utertinneqarnerat.

Nammineq illuliat inerneqanngitsoortut annertuumik ajornartorsiutaapput. 2001-imi februarimi naatsorsuinermi takuneqarsinnaavoq 1990-imiit maannamut nammineq illuliassanit aningaasaliiffigineqartunit 1.079-iusunit 317-it naammassineqarsimanngitsut. Allatut oqaatigalugu nammineq illuliassat aningaasaliiffigineqarsimasut 30%-ii februar 2001-imi naammassineqarsimanngillat. 1990-imiit 1994-imut kommunit sananermut ilitsersuineq tigummiarallarmassuk illussat aningaasaliiffigineqartut 10%-ii taamaallaat naammassineqarsimanngillat.

Nammineq illuliat amerlanerusut naammassineqartarnissaat anguniarlugu, kommunillu arlallit sananermut ilitsersuinermik tiguserusunnerat naammassiumallugu Naalakkersuisut KANUKOKA-llu akornanni kommunit suliamik tigusinissaannut tunngatillugu tamannarpiaq pillugu oqaloqatigiinneqarpoq.

Inatsisartut aningaasanut inatsisaanni illup ataatsip sananeranut ilitsersuinermut agguaqatigiissillugu 36.000 kruunit missingersuutigineqarput. Kommunit sananermut ilitsersuineq tigussapassuk aningaasat taakkua agguarneqassapput kommuninut nammineq illuliornissamut aningaasaliiffigineqartunut. Tamatumani pineqarput 1 mio. kruunit missiliorlugit.

Oqallisigineqarsinnaavoq nammineerluni illuliassat maannatut agguaanneqartarnerat illut ininngitsoortarnerannut patsisaaqataanersoq. Tamatumani eqqarsaatigaara illut amerlanngitsut sumiiffinnut amerlasuunut agguaanneqartarnerat. Taamaattumik eqqarsaatigisimavara naleqqunnerussannginnersoq ukiumut nammineq illuliassanut aningaasaliissutit nunap immikoortuani sumiiffinnut ikinnerusunut tutsinneqartalernissaat. Taamaalilluni nunap immikkoortui assigiinngitsut tulleriiaarlutik illunik tunineqartassagaluarput.

Iluaqutissaq takulertoruminartoq tassaavoq ilitsersuinermut aningaarsartuutit katillugu 1 mio. kruuniusut nunap immikkoortuanut ataatsimut katersussagaluarmat tamatumuunakkullu ilitsersuisut aalajangersimasut atorfinitsinneqarsinnaalissagaluarlutik nammineerluni illuliat aallartinneranniit inernerannut malinnaasinnaasut.

Nammineq illuliortup illussani ukiuni pingasuni ininngitsoorpagu kommunip illu tigusinnaavaa inaarlugulu. Tamatumani anguniagaavoq illut aningaasaliiffigineqartut tamarmik inerneqartarnissaat.

Erseqqissartariaqarpara boligstøttimiit illut inuttaata pigimmagit. Eqqaamaqqissaartariaqarpoq piginnittut ataasiakkaat akisussaaffigalugulu pisussaaffigimmassuk illup aserfatsaalineqarnissaa. Illumik piginnittup inatsisit unioqqutinngippagit Naalakkersuisut inatsisitigut tunngavissaqanngillat akuliuffigissallugu piginnittup illuni qanoq iliorneraa.

Boligstøttimi illuliat boligstøttimi aaqqissuussinermiikkallartut, tassa suli akiitsoqarfigineqartut, eqqarsaatigalugit piginnittoq iluarsaassinissamut pitsanngorsaanissamullu taarsigassarsiniarsinnaavoq apeqqutaallunili taarsigassarsisoq taarsigassarsiami ernialersornerannut akilersornerannullu akissaqarnersoq. Illuli boligstøttimik aaqqissuussinerup avataaniippat boligstøttimit taarsigassarsiat akilereerneqarsimanerat patsisaalluni, illumik piginnittoq taarsigassarsiniarsinnaavoq 10/40/50-imik aaqqissuussineq atorlugu.

Boligstøttimit illutoqqanut inoqanngitsunut tunngatillugu kommuni qinnuteqarsinnaavoq tigujumallugit. INI-p boligstøttimi illuliat inoqanngitsut tuninialeruttorpai illoqarfinni nunaqarfinnilu. Illup tiguneqarnissaanut kommunit salliutillugit neqeroorfigineqassapput.

Taamaattumik kommunit kaammattorumavakka illut inoqanngitsut kommunit tigorusutaat pillugit saaffiginnissuteqaqqullugit, taamaalilluta illut inoqanngitsut peqatigiilluta atorluarneqaleqqinnissaat aqqutissiuussinnaavarput. Pilersaarutigaara kommunalbestyrelsit ataasiakkaat tamaasa immikkut periarfissaq pillugu saaffiginiarlugit.

Naggataatigut eqqaasitsissutiginiarpara 1. maj 2002-miit kapitali 4 malillugu illuuteqartut akissarsiakinnerit periarfissaqarmata. Ullormi taanna aallarnerfigalugu kapitali 4 atorlugu boligstøttimiit illuuteqartoq inoqutigiit ukiumut 128.000 kruunit ataallugit isertitaqarpata qinnuteqarsinnaammat akiligassaagaluit akiitsullu sinneruttut isumakkeerneqarnissaannik.

Periarfissaq taartaavoq illumik piginnittut ineqarnermut tapiiffigineqarsinnaasimagaluarnerannut, tassami ineqarnermut tapiissutit ininut attartugaannarnut tunngalermata.

Nalunngilarput illumik piginnittut 386-it ukiuni kingullerni marlunni ineqarnermut tapiiffigineqarsimasut. Illumik piginnittut tamakkua INI-miit allaffigineqareerput kapitali 4 malillugu illumut ineqarnermut akiligassatik akiitsumillu sinneri isumakkeerneqarsinnaasut.

Tamatuma saniatigut illumik piginnittut ukiuni qaangiuttuni marlunni 128.000-it ataallugit isertitaqarsimasut sunali patsisigigaluarnerlugu ineqarnermut tapiiffigineqarsimanngitsut ine-qarnermut akiliutissaraluatik akiitsumillu sinneri isumakkeeqqullugit qinnuteqarsinnaapput.

Qinnuteqarnissamut immersugassat INI-p sumiiffinni allaffianit piniarneqarsinnaapput INI-mullu nassiunneqarlutik, taavalu INI-p misissussavaa paasissutissat pisariaqartut tamarmik tiguneqarsimanersut, tamatumalu kingornatigut qinnuteqaat Ineqarnermut, Attaveqarnermut Pilersuinermullu Pisortaqarfimmut nassiunneqassaaq aalajangiiffigisassanngorlugu.

Naalakkersusioqarfimma misissuataarpaa isertitat killingat 128.000 kruuniusoq assersuutigalugu 150.000 kruuninut imaluunniit 180.000 kruuninut qaffanneqarpat landskarsimut aningaasatigut qanoq kinguneqassanersoq. Naatsorsuutigaara 2002-mi ukiakkut inatsisartut ataatsimiinneranni misissueqqissaarnerup inerneri sukumiinerusut saqqummiukkumaarlugit.

Naggasiut:

Oqaaseqarninni “INI-p siunissami sulerinissaa” taamaalillunga saqqummiussaqarfigaara maluginiarneqarsimasutullu periarfissaq iluatsillugu ineqarnermut tunngasut allattaaq tikippakka, tassami pingaartikkakku periarfissaq iluatsillugu kommuninut oqaluttuarissallugu oqallisigisami suut suliarineqarnersut. Taamatut periarfissitaanera qujassutigaara peqataasullu tamaasa ataatsimeersuarluarnissaannik kissaallugit.

Jørgen Wæver Johansen