Suleriarsinnaassuseq, naammassisaqarluarsinnaanissaq aningaasanillu sipaaruteqarnissaq - kom­munit aaqqissuussaanerannut nutaamut aammalu Namminersorlutik Oqartussanut illu­a'tungiliilluarsinnaanissamut naapertuuttumik.

Oqaatsit taakku eqqaallattaagaralugit suleqatigiissitat Kalaallit Nunaanni Kommunit Kattuffi­at pillugu nalunaarusiorsimapput kattuffiullu siunissami qanoq aaqqissuussaanissaanut periar­fis­sanik nalilersuisimallutik.

Nalunaarusiami kattuffiup siunissami qanoq aaqqissugaanissaanut periarfissat sisamat saqqummiunneqarput, ilaat ataaseq pitsaanerpaatut inassutigineqarluni. Siullermilli tunuliaqutaasut sammigallartigit:

Tunuliaqutaasunik ilisimasariaqakkat

Aaqqissuussineq maanna atuuttoq tunngavilerneqarpoq 1972-imi juulip 24-ani Sisimiuni Knud Rasmussenip Højskoliani KANUKOKA kommunit taamani 18-iusut kattuffiattut pilersinneqarmat.

Piffissami tamatumani politikkikkut oqallisaasut pingaartut tassaasimapput pisortat suliassa­qarfiini nammagassanik isumagisassanillu agguataareqqinnissaq kommunillu nammineersin­naatitaalernissaat ullumikkut nalunngisarput.

Taamani qularutigineqanngilaq allannguinermi tamatumani akuusussamik isumaqatigin­nin­niar­tartussamillu nukittuumik kattuffeqarnissaq pisariaqartoq.

Taamalu KANUKOKA aaqqissuunneqarpoq siulersuisulerlugu aammalu kommunit tamar­mik sinniisoqarfigisaannik aallartitanik ataatsimiittartulerlugu. Aallartitallu upernaat tamaa­sa ataatsimiittalerput kommunini sulissutigisariaqartitat assigiinngitsut annikinnerit annertunerillu oqaluuseriumallugit. 1979-imi aasamiit kattuffik piffissaq tamaat atorfeqartitaasumik siulittaasoqalerpoq.

Tamatuma kingorna kattuffiup allattoqarfia ineriartortinneqarpoq pikkorissaanermut immik­koor­tortalerlugu qarasaasiaqarfilerlugulu. Kingornali pikkorissaanermut immikkoortortaq atorunnaarpoq pikkorissaasartut allat atorneqarniassammata, qaraasasiaqarfillu ingerlatseqatigiiffittut immikkuulerpoq. Ullumikkut kattuffik 13-inik sulisoqarpoq, taakkununnga ilaallutik konsulentit tamarmik immikkut suliassaqarfinnik sammisaqartut.

Naleqqussaanerit siulliit

2009-mi januaarip aallaqqaataani kommunit kattunnerat sioqqullugu kattuffimmut aallartitat amerlassusiat iluarsineqarpoq ikilillugit. Maannalu aallartitat katillutik 15-iulerput, siulersui­sut tallimanik ilaasortaqarlutik. Siulersuisullu nukittorsarniarlugit iliuuseqariataarsinnaa­neru­lersinniarlugillu malittarisassatigut aalajangerneqarpoq borgmesterit sisamaasut taaseqataa­sinnaanngikkaluarlutik siulersuisuni aalajangersimasumik ataatsimeeqataasassasut.

Kisianni 2007-mili aallartitat ataatsimiinneranni annertuumik allanngortitsisoqarnissaa taa­mani Nuup Kommunianit siunnersuutigineqarpoq. Borgmester Agnethe Davidsen taamani saqqummiussisuuvoq kommunerujussuanngortussani borgmesterit kattuffimmi siulersui­suunissaannik siunnersuummik, tamatumani kommunit aaqqissuunneqarneranni nutaami pisariillisaanissaq alloraqatigiinnissarlu pingaartillugit. Siunnersuut amerlanerussuteqartunit itigartinneqarpoq.

19. aamma 20. maaji 2010 aallartitat ataatsimiinneranni naleqqussaaqqinnissamik kissaa­teqartoqarpoq nunap ilarujussuinut atuuttumik kommuneqalersimaneq eqqarsaatigalugu.

Borgmesterit sisamaasut siulersuisuunissaannik siunnersuuteqartoqaqqippoq, tamatumuuna Kommune Kujallermit. Siunnersuutigaallu borgmesterit siulersuisuussasut siulittaasuuffik ukiut tamaasa paarlakaallutik tigummisassallugu. Qeqqata Kommunianit siunnersuutigine­qar­poq kommunit ilaasortaasut akiliutaat 20 procentinik ikilineqassasut. Aammalu Kommu­neqarfik Sermersuup (Qaasuitsup Kommunianit tapersersorneqarluni) siunner­suu­tigaa siulersuisut siunissami kattuffiup aaqqissuussaaneranut periarfissanik siunnersuu­siortit­sissasut ilaatigut kommunit ataatsimoorlutik soqutigisaannik kattuffiup aallussisuunissaa aallaavigalugu.

Ingerlariaqqinnissami periaasissaq siunnersuumi kingulliullugu taaneqartumi siunnersuu­tigineqartoq aallartitat ataatsimiinneranni aalajangiunneqarpoq. Tamatumalu kingorna siulersuisut suleqatigiissitaliorput kommunaldirektørit sisamaasut kattuffiullu direktøriata ilaasortaaffigisaannik, 28. oktobari 2010-mi aallartitat immikkut ittumik ataatsimiinnissaanni aalajangiinissamut tunngavissanik siunnersuusiortussanik.

Suleqatigiissitat qanoq siunnersuuteqarpat?

Nalunaarusiami maanna nassiussuunneqareersumi (nittartakkap quppernerani maani aaneqarsinnaasumi) suleqatigiissitat periarfissanik sisamanik annerusumik minnerusumilluunniit pitsaanerpaatitaminnik siunnersuuteqarput KANUKOKA-p siunertaanut, tassa "kommunit ataatsimoorlutik nalinginnaasumillu soqutigisaannik isumaginninnissamut", iluaqutaanerpaassasorisaminnik ullumikkullu aaqqissuussinermit aningaasanik atorluaanarnerusunik.

Oqartoqarsinnaavoq periarfissaq 1 suleqatigiissitat aaqqiissutissatut pitsaanerpaatut inassutigisaat allanngorartillugu qasukkartitertarlugulu periarfissanik allanik pingasunik suliaqarnermi aallaavigineqarsimasoq uku pingaarnertut tunngavigalugit: Suleriarsinnaas­suseq, naammassisaqarluarsinnaanissaq aningaasanillu sipaaruteqarnissaq kom­munit aaqqissuussaanerannut nutaamut aammalu Namminersorlutik Oqartussanut illua'tungi­liilluarsinnaanissamut naapertuuttumik.

Periarfissami tassani siunnersuutigineqarpoq

• aallartitanik ataatsimiittartoqassanngitsoq
• siulersuisut tassaassasut borgmesterit sisamaasut
• borgmesterit ukiut tamaasa paarlakaallutik siulittaasuusassasut

Sooq aallartitanik ataatsimiittartoqassanngila? Suleqatigiissitat naliliinerat naapertorlugu aallartitat ataatsimiittartut KANUKOKA-mi oqartussaaqataaneq eqqarsaatigalugu pingaarutaat maanna kommunalbestyrelsinit tiguneqarsimammat. Maannamut aallartitat ataatsimiinnerini politikkikkut sammineqartartut suleqatigiissitat isumaat naapertorlugu maanna kommunalbestyrelsini nunap immikkoortuinut angisuunut atuuttuni sunniuteqarluarnerusumik sammineqarsinnaapput.

Allatut oqaatigalugu aallartitat ataatsimiittarneri piunnaarlugit kommunalbestyrelsini nutaani oqartussaaqataanikkut periarfissanik nukittorsaanissaq sammineqarnerulertariaqarpoq.

Sooq borgmesterit siulersuisuussappat? Taamaalilluni kommunit sisamat isumaasa siulersuisut sulineranni tunngaviunissaat qulakkeerneqassammat. Aamma siulersuisunut ilaasortat ataasiakkaat kommunini ingerlatsivinnut aningaasaqarnermullu ataatsimiititalianut sapinngisamik attaveqarluartuunissaat qulakkeerneqassaaq.

Sooq borgmesterit paarlakaallutik siulittaasuusassappat? Taamaalilluni ataavartumik erseqqissumillu isummertarnissaq qulakkeerneqassammat, KANUKOKA-mmi siunertaasa pingaarnersarimmassuk kommunit ataatsimoorlutik nalinginnaasumillu soqutigisaannik isumaginninnissaq.

Periarfissat allat

Periarfissami 2-mi aamma borgmesterit siulersuisuussapput, paarlakaallutik ukioq ataaseq siulittaasuusassallutik. Tassanili aallartitat ataatsimiittartut atuutissapput ukioq allortarlugu ataatsimiittassallutik kommunillu tamarmik pingasunik aallartitaqassallutik (taakkua ilaat tassaassalluni borgmesteri).

Periarfissami 3-mi aamma borgmesterit siulersuisuniissapput siulersuisunut ilaasortanik marlunnik aallartitanit qinigaasunik ilaqarlutik. Aallartitat ataatsimiinnerat ukiut sisamat qaangiunneri tamaasa kommunalbestyrelsinut qinersinerup kingornatigut pisassaaq. Borgmesterit ukiut tamaasa paarlakaallutik siulittaasuusassapput.

Periarfissap 4-p periarfissanit allanit allaanerussutigaa pinngitsoornani borgmesterimik siulittaasoqartariaqannginneq. Ukiut sisamat qaangiunneri tamaasa aallartitat ataatsimiinneranni borgmesterit sisamat saniatigut siulersuisunut ilaasortat pingasut qinerneqartassapput. Siulittaasorlu piffissap affaani sulisartussaq siulersuisunut ilaasortat arfineq-marluusut taakkua akornannit qinerneqartassaaq.

Kattuffiup Nuummi allattoqarfiani suliassat pingaarnersiorlugit suleqatigiissitanit tulleriiaarneqarsimapput, taamaalillutik politikkikkut aaqqiissuussaanermi pisariillisaanerit aamma allattoqarfimmut taamatulli sunniuteqarsinnaaniassammata.

Nalunaarusiami inassuteqaatit oqariartuutaat taamaalilluni ima eqikkarneqarsinnaapput:

Politikkikkut KANUKOKA-p nukini atussavai kommunit ataatsimoorlutik isumaannik suliniutaannillu ingerlatitseqqittarnissamut malunnartitsinissamullu. Kattuffiup allattoqarfia ineriartortitsinermut tunngasunik suliassanillu kommuninut tamanut tunngasunik aallussissaaq.