Borgmesterit kommunaldirektørit peqataasullu allat.

Ataatsimiinnermi maani Naalakkersuisut inuussutissarsiornermut ilinniartitaanermullu polikkianni anguniakkat aammalu anguniakkap tamatuma anguneqarnissaanut  2006-imi 25 mio. kr.-inik, 2007-mi 50 mio. kr.-inik 2008-milu 75 mio. kr.-inik kommunit sipaaruteqarnissaannik Naalakkersuisut siunnersuutaanni tunngavilersuutit nassuiaateqarfigissavakka.

Namminersornerullutik Oqartussat 2004-mi kommuninut tapiissutit isumaqatiginninniutigineranni ilimasaarutigaarput allaffissornermi pisortat aningaasartuutaat tamarmiusut annikillisinnissaat kissaatigigipput. Taamaattumik 2003-imut 2004-mullu aningaasanut inatsisini allaffissornermut aningaasaliissutigisartakkatsinni sipaarniuteqarsimavugut. Taamatuttaaq 2005-imut aningaasanut inatsisissatut siunnersuutigaarput Inatsisartut sipaaruteqassasut Nunatta Karsia kommunillu karsii.

Ilaatigut Namminersoq pillugu Isumalioqatigiissitat tikkuarpaat ilinniartitaanerit sulisullu piukkunnarnerulersinnissaat pisariaqartoq innuttaasut amerlanerit  isertitaqarnerulernissaannik innuttaasullu pisortanit ikiorserneqartarnermik isumalluutillit ikinnerulernissaannik anguniagaq anguneqarsinnaassappat. Anguniagaq tamanna siunissami anguneqarsinnaassappat kommunini Namminersornerullutillu Oqartussani akileraarutitigut isertitat amerlanerusariaqarput isumaginninnikkullu aningaasartuutit ikinnerusariaqarlutik. Ilinniartitaaneq sulisullu piukkunnarnerulersinnissaat inuussutissarsiornermut periarfissaginnerulersitsissapput taamaalillunilu nunami maani tamani tamaani suliffissat pilersinnissaat attatiinnarnissaallu pitsaanerusumik periarfissaqalissallutik.

Ilinniartitaanerup piukkunnarsarnerullu nunatsinni innuttaasut nammineq naleqassusermik misigisimanerulersissavai pisortallu karsiinik isumalluuteqarpallaarunnaarsissallugit.

Ullumikkut inuusuttut quliugaangata taamaallaat 3-4-t inuussutissarsiummik pisinnaasaqalerlutik ilinniagaqartarput sulisullu tikisitat 2004-mi sulisunit 24 procentiullutik. Suliffissaarusimasut 10-iugaangata 8-t sulianik ilinniagaliusanngillat, taakkulu ataatsimut isigalugit tamarmik Kalaallit Nunaanni inunngorsimasuusarlutik. Inuiaqatigiinni equngassutit tamakku nalimmassarniarlugit Naalakkersuisut nunatsinni innuttaasut ilinniagallit amerlanerit inuussutissarsiutillu ineriartortinnerunissaat takorusuppaat.

Innuttaasut ilinniagaqanngitsut suliffissaarunnissaminnut qaninnerusarput. Tassa ilinniagaqannginneq kommunini isumaginninnikkut aningaasartuutaanerusarpoq akileraarutitigullu isertitat ikinnerusarlutik. 2001-imi inuit 5.265-it suliffissaarusimanermik nalaani siusinaartumik pensionisiaqalerput imaluunniit annertussusileriikkanik ikiorserneqartarlutik. Inuit taakku kommunini sulisinnaasut 8%-iisa aamma 27%-iisa akornanniipput. Kisitsisit taakku isumakulunnartutut isigaakka uagullu ¿ Nunatta Karsia kommunilluunniit karsii sinniisuuffigigaluarutsigilluunniit ¿ kisitsisit taakku tujorminartut annikillisinnissaat ataatsimoorluta akisussaaffigisariaqarparput.

Nunatsinni inuusuttortavut inuussutissarsiummik pisinnaasaqalerlutik ilinniagaqartartut amerlisariaqarput. Kikkulluunniit nunatta avataanit takkuttut nunattalu ineriartortinneranut peqataasut qutsavissaraavut. Kisiannili nunarput annertunerpaamik kiffaanngissuseqalissappat nunap ineriartortinnissaanut nunatta innuttai sapinngisamik amerlasuut atorfiit inuttalernissaannut inuussutissarsiutitigullu pisinnaasat akisussaaffigilernissaannut  periarfissaqartinnissaat pisariaqarpoq. Inuit suliffissaaruteqqajaasut namminneq piukkunnarsassapput suliffissanut sulisitsisut piumasaannut sulilernissaminnut.

Ukiuni aggersuni ilinniarfissanik piumasaqarneq annertunerulissaaq. Ilaatigut taasariaqarpoq 2008-miit Atuarfitsialaap tamakkiisumik piviusunngortereerneratigut meeqqat atuarfiannit klassit marluit anisussat ilinniarfissaannik nassaarussuttariaqaratsigit. Tamannaannarluunniit ersersitsivoq ukioq 2008¿p tungaanut kollegiani inissat, ilinniarfissat il.il. amerlanerusut pissarsiarinissaannut sillimmartaaleriissasugut. Suliassarpulli oqinnerulernavianngilaq pisortat karsiinut siunissami isertittagassat ikinnerulersussatut isikkoqarmata. Taamaattumik Naalakkersuisut isumaqarput pisortat aningaasaataasa allatut tulleriinnilersornissaat pisariaqarluinnartoq.

Peqatigillugu inuussutissarsiutit sukkanerusumik siamasinnerusumillu ineriartortinnissaat pisariaqartinneqarpoq, avammut tunisaqartarnermut periarfissat pitsaanerulersiinnarnagit, kisiannili  taamaaqataanik nammineq pilersorsinnaassuseq aamma qaffatsillugu.  Suliffissatut periarfissat suliaqarfinnut ikittuinnarnut katersuussimapput. Taamaattumik inuussutissarsiutit nutaat pilersinnissaannut atugassarititaasut pitsaanerulersinneqassapput suliffissat pilersinneqassappata innuttaasullu isertitaqarnerulissappata. Isertitatigut tunngavissat pilersinneqassappata inuussutissarsiutitigut periarfissat pitsaanerusariaqarput taamatullu aamma siunissaq isigalugu  kommunit aammalu Namminersornerullutik Oqartussat akileraarutitigut tunngavissaqarnerusariaqarput innuttaasut siunissami atugarissaartinnissaannut suliassat aningaasalersorneqarsinnaassappata.

Pisortat suliaqarfiisa annikinnerulersinnissaat pisariaqarpoq, pisortat suliaqarfiisa aningaasaqarneq ilaatigut annertoorujussuarmik sunnersimammassuk. Tassa sulisinnaasut ilarpassui pisortani atorfi-liupput. Kisitsisit 2002-meersut takutippaat, nunatsinni sulisinnaasut 50%-ngajaat pisortat allaffissorneranni kiffartuussinerannilu sulisuusut. Inuussutissarsiutit annerusumik ineriartortinnissaat anguniassavarput innuttaasut siunissami qinigassaqarnerulersillugit, ilinniartitaanikkut suliassaqarnikkullu.

2004-miilli aammalu 2005-imut aningaasanut inatsisissatut siunnersuutigaarput amerlanerusut ilinniagaqalersinniarlugit piukkunnarsarniarlugillu suliniuteqarneq annertusineqassasoq, aamma amerlanerusut ilinniakkaminnik aallartitaminnik naammassinnittarnissaannik inuussutissarsiutillu pitsaanerusunik atugassaqartinnissaannik suliniuteqarneq annertusitinneqassasoq siunnersuutigaarput. Taamaalillutik Naalakkersuisut 2005-imi 50 mio. kr.-inik 2007-imiillu 175 mio. kr.-inik ilinniartitaanermut aningaasaliissutit qaffallugit aningaasaliissutiginiarpaat.

Ilinniakkanik taamaatitsiinnartarnerup annikillisinnissaanut suliniuteqarnissat Naalakkersuisut siunnersuutigiumavaat. Inuusuttut ilinniartitaaneranni amerlanerusut ilinniartutut tiguneqartarnissaat Naalakkersuisut siunnersuutigiumavaat, amerlanerusut ilinniarnermik nalaani ataannartussanngorlugit. Naalakkersuisut aamma siunnersuutigiumavaat ullumikkut sulianik ilinniagaqarsimanngitsut sulisinnaasullu suliffissaaruttartut ilaat piukkunnarsartinneqartalissasut, sulisitsisut sulisussarsiortarnerat inuttassaqartinnerujumallugu suliffiusinnaasut amerlisinneqaqqullugit. Tassa amerlanerusut ilinniagaqartalerlutik suliffittaarnissamut aqqutissiuisinnaasunik inuusuttullu suliffissaaruttartut ikilisillugit. Peqatigitillugu ilinniartut amerlanerulersinnerisigut inuusuttut ilinniagaqartarnerup nalaani ukiullit suliffissarsiortartut ikilisillugit taamaalillunilu amerlanerusut ilinniagaqarnersiaqartalissapput ullumikkutut kommunini ikiorsiissutinik isumalluuteqarunnaarlutik.

Peqatigitillugu Naalakkersuisut aamma siunnersuutigiumavaat ullumikkut inuussutissarsiutaasuni  inuussutissarsiutinilu nutaani suliniutissat nutaat aningaasalersornissaannut aningaasat amerlanerusut atugassiissutigineqassasut. Nunatsinni inuussutissarsiutinut sammititamik immikkut paasisimasalittut ilinniartitaanikkut suliniutit attatiinnarnissaat nukittorsarnissaallu Naalakkersuisut siunnersuutigiumavaat suliffissanillu aallartitsisartut siunnersornissaannut ilinniartinnissaannullu suliniuteqartoqarnissaa siunnersuutigalugu. Tamanna peqataassaaq najukkani inuussutissarsiutinut suliniutit amerlanerusut aallartinnissaannut inuussutissarsiornikkut tunngavigisat annertusarniarlugit naggataagullu suliffissaqarnikkut periarfissat aamma annertusillugit. Suliniutissat siuliani taakkartukkakka tamarmik pisarialimmik aningaasalersorneqassapput. Tassunga tunngatillugu Naalakkersuisut isumaqarput suliniutissat sunniuteqarnerussasut kommunit aammalu Namminersornerullutik Oqartussat ataatsimut suliniuteqaqatigiinnissamik isumaqatigiittuuppata suleqatigiillutillu.

Ilinniartitaanernut inuussutissarsiutinullu suliniutit annertusinissaannut aningaasaliingaatsiarnissaq pisariaqarpoq. Sulianik ilinniagaliunngitsut amerlanerusut ilinniartinnissaannut annertusisamillu inuussutissarsiutit ineriartortinnissaannut kommunit peqataappata nunatsinni isertittakkanut tunngavissat pitsaanerusut, suliffissatigut periarfissat inuussutissarsiutillu ineriartortinnissaat pilertornerusumik anguneqarsinnaapput. Aamma kommuniniit isumaginninnikkut ikiorserneqartarnermik isumalluutillit ikinnerulersinnissaannut aammalu ilinniartitaaneq piukkunnarsarsimanerlu aqqutigalugit amerlanerusut suliffissarsisinnaanissaannut peqataassallutik. Anguniakkat tamakku pilertornerusumik anguneqarpata isumaginninnikkut aningaasartuutit ikinnerulissapput akileraarutitigullu isertitat amerlanerulissallutik.

Taamaattumik Naalakkersuisut siunnersuutigaat kommunit peqatigaluta arlalinnik suliniuteqassasut, ilinniartitaanermut, suliffeqarnermut inuussutissarsiutinullu suliniuteqarnerup annertusitinnissaanut akissanik pissarsissutaasinnaasunik.

Taamaalillunga Ilissinnut kajumissaarutigaara Naalakkersuisut peqatigalugit suliassaq unamminartoq suliarileqqullugu. Suliassaq annertooq unamminartorlu pitsaanerusumik angusinnaagutsigu innuttaasunut siunissamilu kinguaariilersussanut iluaqutaanerussaaq.

Kommunit sipaarutissaattut periarfissat pillugit isumaliutit
Kommunit sipaarutigisinnaasaasa qanoq iliorluni anguneqarsinnaanerat pillugu eqqarsaatit arlalialuit tikitsiassavakka.
Tamanna eqqartulersinnagu Namminersornerullutik Oqartussat sutigut sipaaruteqaqataasinnaanerat nassuiaateqarfigissavara. Naalakkersuisut suliniutigaat Namminersornerullutik Oqartussat ingerlatsinikkut, allaffissornikkut tapiissutitigullu sipaaruteqassasut. Namminersornerullutik Oqartussat sipaarutissaat katillugit imatut agguarneqarput 2004-mi 10 mio. kr. imatut qaffaateqassallutik:

2005-imi 60 mio. kr.
2006-imi 113 mio. kr.
2007-imi 193 mio. kr. kiisalu
2008-mi 225 mio. kr.

Namminersornerullutik Oqartussat sipaarutissaasa siuliani taaneqartut saniatigut Naalakkersuisut siunnersuutigaat kommunit sipaaruteqaqataaffissaat aatsaat 2006-imiit ilanngunneqassasut kommunit sipaarutissaattut siunnersuutigineqarluni 25 mio. kr. imatut qaffaateqassallutik:
2007-imi 50 mio. kr. aammalu
2008-mi 75 mio. kr.

Tassa ataatsimut isigalugu 2008-mi sipaarutiginiarpavut 300 mio. kr.

Naalakersuisuniit Inatsisartut ukiakkut ataatsimiinnissaannut inatsisissamik siunnersuuteqarniarpugut akileraartarnikkut kommunit tamarmik suleqataaffigisinnaasaannik. Ilaatigut tunngaviuvoq suleqatigiissitat  kommuniniit aammalu Namminersornerullutik Oqartussaniit inuttallit april 2003-mi  nunatsinni akileraartitsisarnermi suliassat pitsaanerusumik ullumikkorniillu akikinnerusumik suliarinissaannut periarfissat allaaserimmatigik. Suleqatigiissitat tikkuarpaat Namminersornerullutik Oqartussat kommunillu iluanni suliaqarfiit ataatsimuulersinnerisigut suliaqarfiit anginerusut pilersinneqarsinnaasut kommunini akileraartarnikkut sulianut ullumikkut aningaasartuutaasartunik ikililerissutaasinnaasunik. Ataatsimuulersitsinerit suleqatigiinnerillu suleqatigiissitat isumaat malillugu akileraarutitigut isertittakkanik amerlanerulersitsisinnaapput.

Naalakkersuisuniit kommunit kajumissaarpavut periarfissap matuma iluaqutiginissaanut peqataaqqullugit nunatsinni akileraartarnermik ingerlatsiviit akikinnerulersinniarlugit akileraartitsisarnerullu sakkortusitinneratigut akileraarutitigut isertittakkat amerlisinniarlugit. Siunnersuutigaarput periarfissaq tamanna atorluarumallugu 2004-mi ukiakkut ataatsimiinnerup kingorna ataatsimoorluta suliniuteqalissasugut, pisortat suliaqarfiini iluanaarutissat 2006-imiit sunniuteqarsinnaaqqullugit.

Naalakkersuisut nalilerpaat pisortat suliaqarfiini ataatsimut isigalugu, aamma kommunini allaffissornermut pisortat aningaasartuutaasa 800 mio. kr.-nit appartinnissaat tunngavissaqartoq.

Naggataagut Namminersornerullutik Oqartussani 2004-imiit ataatsimoorluta pisiniartalernissaq aallartinniarparput. Namminersornerullutik Oqartussat qitiusumik allaffeqarfiat 2005-imiit ataatsimut pisiniartalernermut ilanngunneqassaaq Namminersornerullutillu Oqartussat tamarmiusut 2006-imiit peqataalissallutik. Pisortat ataatsimut pisiniartalernissaannut kommunit 2006-imiit ilanngunnissaat Naalakkersuisut siunnersuutigaat.

Pisortat ataatsimut pisiniartalerpata kommunit aammalu Namminersornerullutik Oqartussat pisiniartutut isumaqatiginninniartarnissaat nukittorsarneqassaaq. Tassa ataatsimut pisiniartalernissaq 2004-mi 2005-imilu piareersalissavarput tunngavilersussallugulu periarfissalu kommuninut atugassiissutigissallutigik.

Kommunit sipaaruteqartarnissaannut aqqutissaasinnaasutut oqaatigisakka eqikkarlugit oqaatsigaakka. Pilersaarummi immikkoortut ataasiakkaat kommunini Namminersornerullutillu Oqartussani suliarineqalissapput.

Ilissi maani ataatsimiinnermi peqataasusi innuttaasut qaninnerpaallugit sullitaraasi. Taamaattumik neriuppunga nukissavut ataatsimoortissinnaassagivut ataatsimoorlutalu innuttaasut iluaqutissaat angusinnaassagivut. Ataatsimummi suliassaraarput innuttaasut ataatsimut pitsaasumillu kiffartuutissallugit nukiit amerlanerusut pisariaqavitsinnagu atunngikkaluarlugit.

Taamatut oqaaseqarlunga ilinniartitaaneq inuussutissarsiutillu pillugit Naalakkersuisut politikkiat saqqummiussinnaagakku qujavunga. Piffissami aggersumi soqutiginartumik unamminartumillu suleqatiginissarsi qilanaaraara.