KANUKOKA-p siulittaasuata nalunaarutaa

Ukiut marluk matuma siorna borgmesterit kommunaldirektørillu Qaqortumi ataatsimiinneranni siunniunneqarpoq inuussutissarsiornermut tunngatillugu maani Aalborgimi saqqummersitsinermut DanFish-imut nunatsinni kommunit ukioq manna peqataaniassasut, tamannalu iluatsiinnarlugu borgmesterit kommunaldirektørillu pisarnermissut ataatsimiikkumaartut.

Tamannalu maanna iluatsippoq. Saqqummersitsinermi takusavut, tusakkavut paasisavullu soqutiginaqaat, neriuppungalu peqataasunut, tassa nunatsinni kommuninut sullissisuusunut, pissarsiaqarfiulluarsimassasoq - pingaartumik isumassarsiorfittut attaveqarfissarsiorfittullu.

Maanna ulluni marlunni borgmesterit kommuninilu atorfillit qullersaat isumasioqatigiillutillu paasisassarsioqatigiissapput.

Soorlu programmimi agguaanneqareersimasumi takuneqarsinnaasoq, piffissap ilangaatsiaa pisortat ingerlatsiviisa aaqqissuussaanerannik iluarsaaqqinniarnermut tunngasunut atussavarput. Apeqqut tamanna inuiaqatigiit kiffartuunneqarnerannik oqartussaaqataanerannillu attuilluinnartuusoq 2003-mi borgmesterit kommunaldirektørillu Qaqortumi ataatsimiinnerat aallarnerfigalugu aatsaat taama erseqqitsigisumik sammineqalersimavoq. Maanna tamanna nangissavarput, tamatumuuna Aaqqissuussaanermut Isumalioqatigiissitat ukiut marluk matuma siornatigut borgmesterit kommunaldirektørillu ataatsimiinnerminni piumasaqarnerata kingornatigut pilersinneqartut isumaliutissiissutaat tunngavigalugu.

Tamanna iluamik oqaaseqarfigitinnagu taasariaqartitavut allat oqaaseqarfigilaarusuppakka.

Soorlu ilisimaneqalereersoq, qarasaasiaqarnikkut ingerlatseqatigiiffimmik Kimik IT-mik eqqartuussisulersuussineq ukiuni tallimani ingerlasimasoq aasami qaangiuttumi Nunatta Eqqartussiviani naliliiffigineqarpoq, taamaalilluni suliassanngortitsisup, tassa KANUKOKA-p, taarsiiffigineqaqqulluni piumasaqarnera eqqartuussisunit taperserneqarluni. Tamanna KANUKOKA-p siulersuisuisa maluginiarpaat, suliassanngortitaasullu Østre Landsretimut ingerlatitseqqimmata suliap qanoq ingerlaqqinnissaa malinnaaffigilluarneqassaaq.

Tamanna iluatsillugu KANUKOKA-mi siulersuisut kommuninut qarasaasiaqarnikkut sullissivimmik KIT A/S-imik piginneqataasunut kisiannili atuinngitsunut kajumissaarerusupput sullissiviup tamatuma atornerunissaa isumaliutigeqqullugu.

Inuussutissarsiutinik ineriartortitsineq pillugu isumasioqatigiinnermut Kangerlussuarmi aggustimi pisumut ilaavunga KANUKOKA-mi siunnersorti tamakkuninnga sammisaqartoq peqatigalugu. Ukiallu ingerlanerani Ittoqqortoormiiniikkama inuussutissarsiornikkut qanoq uummarissaanissamik siuarsaanissamillu pilersaarusiortut tusaallugit takullugillu nuannaajallannartutut misigaara. Tassami ulluni piniagassanik killilersuiffiugaluttuinnartuni piniarnerinnarmillu inuuniuteqassagaanni artornartunngorsimasuni inuussutissarsiornikkut ingerlariaqqinnissamut periarfissiornerit annikitsunnguugaluilluunniit iluatinnassapput qiimmassaataassallutillu. Inuillu suliffinnik pilersitsiniartut tapersersugassaapput, tikilluaqqusaasutut misiginiassammata, taamalu imminnut inuiaqatiminnullu iluaqutaasumik iliuuseqarnissaminnut suli kajuminnerulerniassammata. Kajumissaarutigisariaqarporlu kommunit tamanna pillugu oqallitsitsisarnissaat timitaliiniarluni pilersaarusiornernik malitseqartinneqartunik. Kajumissaarutigisariaqarporlu inuussutissarsiutinik ineriartortitsinermut aningaasaateqarfiliornermi kommunit aningaasaleeqataanissaat.

Upernaaq KANUKOKA-mut aallartitat ataatsimiinneranni pingaartillugit eqqartorneqartut ilagaat meeqqat sumiginnagaasarnerata ajoraluartumik malunnaqisup immikkut iliuuseqarfigineqarnissaata nukinginnarnera. Aallartitat ataatsimiinneranni isumaginninnermut naalakkersuisoq najuuppoq, nalunaarutigalugulu suleqatigiissitamik pilersitsisoqassasoq piffissap sivikitsup ingerlanerani iliuuseqarnissamut piareersaasussamik. Suliami tamatumani pingaaruteqartumik alloriartoqarnissaa maanna soqutiginnilluta utaqqivarput.

Aallartitat ataatsimiinneranni aammattaaq ilisimatitsissutigineqarpoq innarluutillit isumagineqarnerat pillugu Namminersornerullutik Oqartussanik eqqartuussisulersuussinissaq pilersaarutigineqartoq. Matumuuna oqaatigissavara pilersaarut tamanna suli atuummat, kommuninullu pineqartunut tunngavissat qinnutigisimassavut kattuffimmi suli utaqqigatsigit.

Sulisoqarnermut isumaqatigiinniartarnernullu tunngatillugu taasariaqarpoq Perorsaasut Ilinniarsimasut Peqatigiiffiata (PIP) pisortallu isumaqatigiinniarnerat ukialernerani naammassimmat. Iluarisimaarlugulu taasariaqartippara perorsaasut akissarsiamikkut immikkut taperneqarnissaat akuersissutigineqarsimammat.

Kommunini ingerlatsivinni pisortat isumasioqatigiissinneqartarnerat pikkorissartinneqartarnerallu kommuneqarfiit kattuffianniit ingerlatiinnarparput, aamma iluaqutaaneranik iluatinnartuunerannillu tusartinneqartaratta. Taamalu septembarip naajartulernerani utoqqaat illuisa ningiuisa angerlarsimaffinnilu ikiortit aqutsisuisa isumasioqatigiiutigalutik pikkorissarneqarnerat Sisimiuni ingerlanneqarpoq kattuffimmut peqataasunullu pissarsiaqaataalluarsimasumik.

Soorlu aamma juunimi aallartitat ataatsimiinneranni siulittaasup nalunaarutaani eqqaaneqartoq Piareersarfinnik kommunini tamani siunissami qanittumi pilersitsisoqarnissaa sulissutigineqarpoq. Arlalinni tamanna misiligutitut ingerlanneqalereeraluarpoq, tamannali kommunini tamani aaqqissuussinertut aalajangersimasutut ingerlanneqalernissaa siunertaavoq.

Septembarimi Namminersornerullutik Oqartussat KANUKOKA-llu ataatsimoorlutik allagaanni ilisimatitsissutigineqarpoq sullissinissamik isumaq atigiissutit najukkani ilinniarfiit kommuninit ingerlanneqalernissaannut taamalu Piareersarfiit pilersinneqarnissaannut tunngaviujumaartut. Ilisimatinneqarpunga sullissinissamik isumaqatigiissutissanut missiliuutit qanittukkut kommuninut nassiunneqarumaartut, taamaalillutik kommunit inatsisartunullu qinersinissap kingorna naalakkersuisunngorumaartussat sullissinissamik isumaqatigiissuteqarsinnaaniassammata. Maanngaanniilli piumasarisariaqarpoq Piareersarfinnut tunngatillugu suliap Inatsisartunut qinersinissamit kinguarsarneqannginnissaa, sulialli kigaallatsinnagu allaffissornikkut ingerlanneqarnissaa aammalu kommuninit piareersarluarfigineqarnissaa aalajangiusimaneqassasoq.

Tassami Piareersarfik, imaluunniit Piareersarfiit, ukiuni aggersuni ilinniartitsinikkut immikkut iliuuseqarnissani qitiusumik inissisimasussaapput. Ullumikkut sulisinnaasut pingajorarterutaannaat ilinniagaqarsimasuupput. Siunertaavorlu sulisinnaasut pingajorarterutaat marluk – totredjedelii – ukiumi 2014-imi ilinniagaqarsimasuussasut. Siunertaq tamanna anguneqassappat Piareersarfiit ingerlallualersimanissaat aalajangiisuulluinnassaaq. Tamannalu tamatta soqutigisaraarput.

Soorlumi aallaqqaasiininni oqaatigereeriga, pisortat sullissinerata aaqqissuussaaneranik iluarsaaqqinnissaq ataatsimiinnermi matumani aamma samminneqangaatsiaqqittuussaavoq.

Aaqqiissuuussaanerup nutarternissaa ukiualunni oqallisaareersorlu Aaqqissuussaanermut Isumalioqatigiissitat suliaat maanna naammassisimalerpoq, tamatumalu kingunerisinnaavaa ukiut tulliuttut pingasut nunatsinni kommunit oqaluttuarisaaneranni unammiugassaqarnerpaanngornissaat.

Isumaliutissiissut kommuninut nassiussorneqareerpoq, Nalakkersuisunngorumaartullu taanna decembarimi pisortatigoortumik tusarniaassutigiumaaraat naatsorsuutigaarput. Aaqqissuussaanikkut nutarterinissamik tunngaviusutigut oqallinnerit siulliit Inatsisartut 2006-imi upernaakkut ataatsimiinnissaanni pisussaassapput. Oqallinneq akuersaartumik angusaqarfiussappat Inatsisartut 2006-imi ukiakkut ataatsimiinnissaanni aalajangiivinneqartussaassaaq, taamaalereerpallu kommunit kikkut kattuteqatigiumaneritik 2006-ip sinnerani aalajangerniartussaajumaarpaat.

Aaqqissuussaanermut Isumalioqatigiissitat piareersaasussatut ataatsimiititaliassanut 2008-p aallartinneraniit atuuttussanut qinersisoqarnissaanik inassuteqarmata inatsisitigut tunngavigisassaat taama qinersinissaq 2007-mi ukiakkut pisinnaanngorlugu aaqqereersimasariaqassapput.

Massakkut kommunalbestyrelsiusut massakkut kommuniusut qinigaaffiup maanna atuuttup naalernerani inaarsartussaassavaat, piareersaasussatullu ataatsimiititaliat kommuninut nutaassanut 2009-mi maajip aallaqqaataani pilersinneqartussanut pingaaruteqartussanik aalajangersaassallutik. KANUKOKA-p taamaalilluni akisussaaffiit Namminersornerullutik Oqartussanit nuunneqarnissaat pillugit taamaallaat 2008 isumaqatigiinniarfigisussaavaa, tamannalu peqatigalugu inatsisit tamatumani pisariaqartut Inatsisartunit suliarineqarlutillu oqaluuserineqassallutik.

Massakkut 2005-imi oktobarip qaammataani isumaqarnarsinnaavoq kommunit nutaat 2009-mi atuutilernissaata tungaanut piffissaqarluartoq, kisianni piffissanut pilersaarusiami ilissinnut tunniunneqartumi takusinnaavarsi tamanna iluatsissappat suut tamarmik ukiuni tullerni pingasuni iluamik ingerlallutillu naammassineqartariaqassapput.

Aaqqissuussaanermut Isumalioqatigiissitat isumaliutissiissutaat tamassinnut nassiussorneqareerpoq, siulersuisullu aaqqissuussaanikkut nutarterinissamut borgmesterit/kommunaldirektørit maanna ataatsimiinneranni isummersornissaq tamannalu pillugu oqallinnissaq inissaqarluartikkusuppaat. Nalunngilarput isumaliutissiissutip atuarnissaanut piffissaq sivisuujusimanngitsoq, naalli Inatsisartut qinersinissamik nalunaaruteqarsimagaluartut pingaartissimavarput isumaliutissiissutip maani ataatsimiilinnginnermi tamanut saqqummiunneqarnissaa.

Oqallinnerit isumaqatigiinniarnerillu pingaarnerusut kommunit sanilerisasi peqatigalugit ingerlattussaavasi, siulersuisulli neriuutigaat nutarterinissamut atatillugu suut ilimagineqarsinnaasut tamannalu pillugu aalajangernermi suut unammiornartuujumaassasut ataatsimiinnermi matumani nalunaarsorsinnaajumaarivut.

Borgmesterit kommunaldirektørillu ataatsimiinnissaannut programmimi siullermi nassiussatsinni naalakkersuisut saqqummiussinissaannut periarfissiivugut, inatsisartunulli qinersisoqartussanngorneratigut ullormut oqaluuserisassani immikkoortut taakkua peersimallutigit. Naalakkersuisuugallartulli kissaateqarmata iluarsaaqqinnissaq tamanna pillugu saqqummiussinissaminnik, matumuuna ataqqinartoq naalakkersuisut siulittaasuat Hans Enoksen aamma ataqqinartoq aningaasaqarnermut naalakkersuisoq Josef Motzfeldt periarfissippavut katillugit nalunaaqquttap-akunnerata affaani oqaatigerusutaminnik isummaminnillu saqqummiussinissaannut. Taama periarfissinneqarnerat oqallinnermik pilersitsisussatut siulersuisuniit kissaatiginngilarput, oqallinnissat programmimi kingusinnerusumut inissinneqarmata.