|
Hans Enoksen qaammatit sisamaannaat missiliorlugit KANUKOKA-mi siulittaasuuvoq, partiimini Siumumi siulittaasunngornermigut pissutsit allanngormata septembarip qiteqqunnerani inatsisartoqarfimmut utertariaqalerami – malitsiinnarlugulu naalakkersuisunut ilaasortanngorluni. Allaaserisaq una septembarip aallartilaarnerani – tassa pisut tamakku sioqqullugit – tusagassiortumit Johanne Petrussenimit allagaavoq, KANUKOKA-p naqitertittagaanut ”Nutaarsiassat” ilanngussassatut naatsorsuussaalluni, siulittaasortaamik isumaanillu ilisarititsissutitut. Pissutsit allannguuteqarsimagaluartut isumai kommuninut tunngatillugu politikkimut tunngaviusutigut soqutiginaateqarmata matumuuna apersuineq pingaarnerusutigut ilanngupparput: Hans Enoksenip siulittaasutut qinigassanngortikkami qinigaanissani naatsorsuutigisimanngikkaluarpaa. Oqaatigaa taama qinigassanngortinnerminut ilaatigut pissutaasoq ilaquttat qimaqattaarpallaarnagit suliamik ingerlasserusunneq. Taamaattumik Inatsisartuni ilaasortatut angalasarnerpassuit unitsillugit suliassat annertuut pimoorullugit ingerlannissaat qilanaaraa. Hans Enoksen, 1956-imi Itillimi inunngortoq taamalu maanna 45-nik ukiulik, juunip qaammataani KANUKOKA-p ataatsimeersuarnerani kattuffimmi siulittaasunngorpoq ilaquttanilu ilagalugit Nuummut nuussimalerluni. Nunarfinnguamiit 120-t missaannik inulimmit illoqarfissuarmut nuunneq ilaqutariinnut sakkortungaatsiartoq oqaatigaa, taamalu ernertik ataaseq Itillimut utertoq Kangaamiut tungaannut ippassaammat qanisimagaa oqaloqatigaarput. Inuusuttup illoqarfissuaq toqqissinarisimanngilaa. Hans Enoksen nuliilu sisamanik erneqarput, taakkunannga ataaseq Sisimiuni atuarpoq, ataaseq Alluitsup Paani aappaqarluni, ataaseq Nuummut nooqataagaluarluni tusariikkatsitut Itillimut uterpoq sisamaallu najortigaat. Meeraanini naatsumik ima oqaatigaa: - Itillimi inunngorsimavunga uersagaallunga aatakkukka taavunga tikeraartut. Taakkunanilu peroriartorpunga, aataga ajoqiummat sinerissami nuttaqqaariarluta 1964-imi Itillimut nuuppugut, taamanili Itillimiilerama aatsaat tassa massakkut allamut nuuppunga. Nunaqarfimmiuunerit ilinnut qanoq isumaqarpa? - Isumaqarpunga nunaqarfimmiuunera pissutigalugu piumassuseq nukissallu allat takkuttartut. Nunaqarfimmi inuuniarneq oqitsuinnaanngimmat akiuuttuartariaqarmallu isumaqarpunga tarnikkut timikkullu nukittorsaatigisimallugu. - Uagutsinnullu illoqarfiit anginerit avataanni najugaqartunut misinnartuaannarpoq ineriartortitsineq qitiusumik ingerlanneqarpallaartoq, tassalu illoqarfiit annerit kisimik piorsaavigineqartut avataatungaaniittullu tunulliunneqarlutik. Ineriartortitsineq nunaqarfimmiuusugut isorliunerusullu akileeqataaffigisimavarput, taamaattorli najukkatsinni siuarsaanissaagaluit uninngatinneqarsimapput. Isumaqarpunga ineriartortitsisoqarsinaanngitsoq inuit ilaat katataatillugit. Aalisagaannaat isumalluutaasinnaanngillat Siulittaasutut qinigaaninni suliassatut pingaartutut isigaat inuussutissarsiornikkut ineriartornerup kommuninit annertunerusumik peqataaffigineqarnissaa, qanoq tamanna takorloorpiuk pissasoq? - Ullumikkut inuussutissarsiornikkut aalisarneq annertunerusumik aallaavigalugu ingerlavugut. Isumaqarpunga tamanna navianartorujussuusoq, tassami aalisakkat tammaraangata akiiluunniit appaallakkaangata suut tamarmik ammut aallartarput. Taamaammat inuussutissarsiorfiusinnaasunik allanik periarfissarsiornissamut suliffissanillu annertusaanissamut uanga aamma piumassuseqarpunga peqataaniarnissamut. - Isumaqarpunga aningaasarpassuit allaffissornermut atortakkatta ilaat inuussutissarsiornerup ilinniartitaanerullu siuarsarnissaannut nuussinnaasuugutsigit ullumikkornit patajaannerusumik siunissaq aaqqissinnaagipput. Aalisarnerup saniatigut inuussutissarsiutit suut ingerlanneqarsinnaasoraagit?
- Tassa soorlu takornariaqarnermi iluaqutissat annerpaartaat nunatsinnut tutsissinnaasuugutsigu tapertaalluarsinnaanissaa qularnanngilaq. Aammalumi sumiiffiit ilaanni, soorlu Tasiilakkunni, tamanna aningaasarsiornikkut annertuumik iluaqutigineqarpoq. Taamaattorli nunaqarfippassuarni illoqarfiillu ilaanni annerusumik iluaqutigineqanngilaq. Takornarissat tikittut isiginnaaginnartarpagut. Isumaqarpunga tamakkua aamma pissarsissutiginissaat pingaartillugu sulissutigisariaqaleripput. Tamatumani komuunit qanoq suullu aqqutigalugit peqataasinnaappat?
- Ajoraluartumik kommunit inuussutissarsiutitigut siuarsaanissaminnut aningaasaliiniartarnerat Allaffissorneq angallannerillu ingasaqaat Maannamut siulittaasutut atuuffigisanni tamanna allanngortinniarlugu qanoq iliuuseqarpit? - Piffissaq sivikitsuinnaq atuussimagaluarluta siunniupparput ukiamut borgmesterit ataatsimiitinneqassasut inuussutissarsiorneq annertunerpaamik aallaavigalugu. Aammattaaq kattuffiit pingaaruteqartut qaaqquagut, tassalu KNAPK aamma SIK. Taavalu suliffeqarfissuaq Royali aamma aggersarparput kiisalu inuussutissarsiornermut naalakkersuisoq. Tassa inuussutissarsiornermut attuumassutillit peqatigalugit inuussutissarsiornermut tunngasut aaqqiissuteqarfiginiarsarissavagut. - Taamattaaq ippassaaninnguaq naalakkersuisut siulittaasuat ataatsimeeqatigaarput Namminersornerullutik Oqartussat kommunillu aningaasarpassuit allaffissornermut atortakkatta nutaamik aaqqissuussinikkut inuussutissarsiornermut iluaqutaasumik atorneqartalernissaat siunertaralugu. Tamanna pimoorutivillugu suliniutigilerparput. Tassami kommunit ullumikkut milliardit affaat tikilerpaat allaffissornermut aningaasartuutini, taamalu Namminersornerullutik Oqartussallu katilluta 800 milliuunit missaat allaffissornermut atortarpagut. Taama ingerlatsiinnarsinnaanngilagut. 100-200 milliuunikkaanilluunniit appartissinnaasuugutsigit inuiaqatigiinnilu siuarsaanissamut taakku atorlugit pissutsit allarluinnaat tikinneqarsinnaassagaluarput. Aammattaaq pisortani atorfillit politikerillu ullumikkutut annertutigisumik angallannerat isumaqarpunga pisariaqanngikkaluartoq. Tassami pisortat namminneq oqaatigiuarpaat nikinngikkaluarluni qarasaasiat atorlugit sumorujussuaq aaqqiisoqarsinnaasoq, akerlianilli namminneq pisariaqavissutut isiginanngitsumik angallateqaat. Immaqami timmisartorsuaq ulikaaqqajuaannangajapparput inuiaqatigiit akiligaannik angallalluta. Tamannalu uagut politikerit nassuerutigisariaqarparput, angalavallaanngikkaluarluni suliassarpassuit aamma aaqqinneqarsinnaapput. Assersuusiorsinnaavit sutigut apparsaaneq pisinnaassagaluartoq? - Soorlu ullumikkut kommunit suliarisinnaasaraluisa ilarpassui Namminersornerullutik Oqartussani suliarineqartarput. Suliassat assigiit illuatungeriilluni suliarineqartarput, soorlu piniarnermut, aalisarnermut, akileraartarnermit assigisaannullu tunngasut illuatungeriilluta marloqiusamik suliaraagut. Tamakkunuuna sulisutigut sipaartoqarsinnaavoq allanut atorneqarsinnaasunik. Qitiusumiit najukkani aqutsinermut Aamma suliffeqarfissuaq Royal Greenlandi isornartorsiortarpat qitiusumik aqutsivallaarnermigut tunisassiornikkut ingerlanerliornermut pisooqataasutut. Imaappa aqutsinerup kommuninut tunniunneqarnissaa anguniarit? - Tassa qitiusuminngaanniik taanna aqutsineq iluatsitsinnginnermik tamatigut kinguneqartuartartoq inuiaqatigiit tamarmik malugisartagaat isumaqarpunga allanngortinneqartariaqartoq. Tassami qularinngilara sumiiffinni ataasiakkaani inuit ilisimasallat tikillugit aqutsineq tunniunneqarpat, kommunillu peqataatillugit, nilliasut ikinnerulissasut. Massakkutut sumiiffinni susassallit suusupagalugit qitiusumiit ingerlatsineq iluaqutaanngitsoq takoreerparput. Ajoraluartumilli qangali tamakku oqaatigisartakkagut innuttaasut aamma naammagittarunnaarnerisigut tusaaniarneqarnerulersutut ipput. Ulluni kingullerni tusarliunneqarpoq Maniitsumi suliffissuaq ammaannassappat Royal Greenlandimiit piumasarineqartoq taassuma kisimi tunitsiviunissaa. Tamanna qanoq isumaqarfigaajuk? - Tamanna uanga isumaqatiginngilluinnaqqissaarpara. Isumaqarpunga inuit tamarmik periarfissineqartariaqartut, ajornanngippat annertunerpaamik namminersorlutik inuutissarsiortut. Taamaalippat taava pisortat ingerlatarpassui ingerlatsinermullu aningaasat atortagarpassui inuiaqatigiinnut anillatsissinnaanngussagaluarpagut. - Soorlu assorujussuaq nuannerpoq uani allaaserineqartut ilaattut tusarlugu nunaqarfimmiut ilaat tunitsivimmik piginneqataalersimasut. Nunaqarfimmiut amerlasuut piumassuseqarput nammineernissaminnut, tassami ilisimavaat namminneq peqataanngikkunik nunaqarfimmi inuunertik ingerlateqqissinnaanagu. Taamaammat taakkua taamatut aallarteriarsimanerat assorujussuaq tulluusimaarutissaavoq aamma nukittuallaataavoq. Neriiutigaaralu taamatut misilittagaqarnertik nunaqarfinnut allanut apuussinnaassagaat, qanoq iliorsimanertik nunaqarfimmiunut allanut oqaluttuaralugu. Naluneqanngilaq nunatsinni inoqarfiit taama avinngarusimatiginerat akisuujusoq, tamanna akissaqartittuarsinnaavarput? - Avinngarusimasuni inuuniarneq ilumoorpoq oqitsuinnaanngilaq. Naammattoortarpagut inuit oqaluttut avinngarusimasut matuniartigit, nunaqarfiit matuniartigit inuiaqatigiinnut akissaajaataaginnarput. Taamatulli oqaluttut aperisariaqarput illoqarfik sorleq inuiaqatigiinnut sinneqartoorutaalluni ingerlanersoq, taava tunuartitilertarput. Avinngarusimasunik akisuneraasarneq aappaatigut ilumoortortaqarpoq, kisiannili ullumikkut politikerit tamarmik tapersersugaraat avinngarusimasut aamma ingerlatinneqartariaqartut. Illuatigulli aamma qiviartariaqarput pisariaqanngitsumik akitsorsaanerujussuit ingerlanneqartut, soorlu selskabit Namminersornerullutik Oqartussat pigisaat imminnut sullittarlutik akilersorlutillu ingerlasut. Soorlu Pilersuisoq aamma Nunaqarfinni Umiartortitsivik, suliaq ataaseq tamarmik immikkoorlutik ingerlanneqarput. Taamaappoq aamma Nuka A/S Royal Greenlandilu, tamarmik immikkoorlutik imminnut aningaasanik tigooraaffiginiarsaripput, taamalu aningaasat inuiaqatigiinni atugassagut annertusarneqarlutik, uffa qitiusumik ataatsimik aaqqiiffigineqartuuppata kiffartuussinermut aningaasartuutit appartinneqarsinnaagaluartut. Ullumikkummi pisortat atorfilippassuillu allat atuupput, isumaqarpunga inuiaqatigiinni pissutsit allanngortittariaqalernerat selskabit aamma allatut aaqqissuunneqarnerannik kinguneqartariaqartoq, pisariaqanngitsumik oorinik atuiffiit piiarlugit, tamakkununnga atortagaraluagut allanut nuussinnaanngorniassagatsigit. |
