Kalaalimernit naviananngillat

Ilisimasassat pisariaqartut ilisimatuussutsikkullu tunngavilersukkat pineqarsinnaareerput - saqqumitinneqareerpullu ilaatigut KANUKOKA-p nittartagaa www.kanukoka.gl aqqutigalugu. Ilisimasat tamakku Danmarkimi avatangiisinik misissuisoqarfiup (DMU) misissuinerinik tunngaveqartut uppernarsarpaat nunat suliffissuaqarfiusut avatangiisinut mingutsitsinerata Kalaallit Nunaanni pinngortitaq inuillu sunnertarai. Aammali erseqqissarneqarpoq kalaaliminernik nerinissaq peqqinnartuusoq - ilikkaannartariaqarippulli miluumasut imarmiut timmissallu pisataasa ilaat mingutserneqarsimasinnaasut mianersuutiginissaat. Miluumasulli nunamiut neqaasa kemikalianik akoqanngilluinnangajannerat ilisimaneqarpoq.

Allakkamut matumunnga ilanngupparput DMU-p paasisaanik upernaaq 2004-mi saqqummiunneqartunik eqikkaaneq , paasissutissanillu allanik piniaraanni sumut ujarlertoqarsinnaaneranik innersuussut.

Inuit nerisassianik suliffissuaqarfinneersunik inuussutissartaqarluanngitsunik neriinnartariaqalersillugit annilaartissagutsigit ajussaqaaq.

DMU-p misissuinerisa inerneri

"DMU-Nyt"-imi 18. maaji 2004 saqqummiunneqartut imaapput:

Uumasut immikkoortui mingutsitaanernit annertuumik akullit makkuupput:

Tinguit ukunannga pisut: Saarulliit, qalerallit, saattuat, mitit siorakitsut, taateraat, natsiit, aataat, natsersuit, qaqortat qernertallu.
Tartut ukunannga pisut: Natsiit, aataat, natsersuit, qilalukkat qaqortat qernertallu.
Orsoq ukunannga pisoq: Natsiit, aataat, tikaagulliit, qilalukkat qaqortat qernertallu.

Tikaagulliup mattaa.
Akut ilaat ima annertutigisumik akuupput allaat nunani tamalaani inuup nerisaani akuusinnaasutut killigititaasut qaangertarlugit. Tamanna saffiugassat oqimaatsut cadmium kviksølvilu aamma chlordan, dieldrin, PCB toxafenilu eqqarsaatigalugit atuupput.

Miluumasut imarmiut neqaat akoqarpallaanngillat

Immap uumasuisa (aalisakkat, puisit, arferit immallu timmiai) nerpiini neqaannilu mingutsitaanernit akut annikitsuusarput. Taamaattumik puisit, arferit timmissallu neqaat kisiisa nerisaraanni nunani tamalaani inuup nerisaani akuusinnaasutut killigititaasut qaangerneqarnavianngillat.

Nunap uumasuisa neqaat akoqanngingajapput

Paasineqarpoq nunap uumasui soorlu tuttut, umimmaat ukallillu annikitsuararsuarmik mingutsitaanernit akoqartut.

Mingutsitsineq suminngaanneerpa?
Kalaallit Nunaata imartaasa Europami suliffissuaqarfiusunut naleqqiullugit mingutsitaannginnerunerat misissuinerup takutippaa. Mingutsitaanernit akut mingunnartut nunarsuarmi nunanit allanit annerusumik pipput. Akut silaannakkut immallu sarfai aqqutigalugit nunanut issittunut Kalaallit Nunaannullu pisarput.

Saffiugassalli oqimaatsut ilarpassui Kalaallit Nunaanneereersuupput, tassa ujaqqanit assigiinngitsuneersuugamik. DMU-p paasisaanut ilaavoq amerlasuut aqerlut atorlugit piniarneq Kalaallit Nunaanni inuit aqerlumik timermioqalersinnaanerannut annertuumik peqataasoq.

DMU-Nyt-imit allaaserisaq tamaat atuaraanni ilaatigut takutitassiaqarpoq uumasut suut immikkoortui PCB-mik akoqarnersut: http://www2.dmu.dk/1_viden/2_Publikationer/3_dmunyt/2004-7/miljofrem.asp

"Issittumi akunnattoorutit"
Danmarkimi Miljøstyrelsep 1997-imi saqqummersippaa atuagaq "Det arktiske dilemma - Miljøgifte i Grønland" ("Issittumi akunnattoorutit - Kalaallit Nunaani avatangiisinut toqunartunik mingutsitsineq"), nunani suliffissuaqarfiusunit mingutsitsinerup Kalaallit Nunaanni pinngortitamut inunnullu qanoq sunniuteqarnerannik misissuinerup inernerisa ilaannik imalik. Taanna uani pineqarsinnaavoq: www.mst.dk