Partiip Siumup ukiunik 30-liinerani oqalugiaat
Siullermik KANUKOKA-p siulittaasuatut qaaqquneqarsimaninnut qujavunga, kisiannili feriernissannut angalanissara ukiorli pilersaarusioreersimagakku isumannaareerlugulu, qaaqqusissummut aggerusukkaluarlunga ajoraluartumik takkussinnaananga. Siumukkormiut nalliuttorsiornerini pilluaqquakka, qutsavigaassi ukiuni inuiaqatigiinni nutaaliaasuni sunniutilimmik kommuneqarfinni suleqataalluarnissinnik, neriuutigalugu suleqatigiilluanerup ingerlalluannarnisaa siunissamilu ingerlalluarnissassinnik kissaappassi.
Ukiuni kingullerni inuiaqatigiit aaqqissuussaanikkut allanngortiteriffiginissaat nutarteriffiginissaallu sulissutigalugu ingerlanneqaleruttorpoq. Taamaattumik Kalaallit Nunaanni Kommuneqarfiit Kattuffiata ukioq manna periarfissani assigiinngitsuni isumaliutissatut oqallissaarutitullu tusartittarsimavaa innuttaasut qanimut oqartussaaqataanerata qanoq ineriartortinneqarsinnaaneranik apeqqut – tassa inuiaqatigiinni nutaaliaasuni, qarasaasiatigut attaveqaqatigiiffiusuni kikkullu tamangajammik kaasarfimmiortarissanik telefoneqarfigisaanni sumiiffinni demokratiip qanoq nukittorsarneqarsinnaaneranik apeqqut. Mannalu iluatsillugu apeqqut tamanna qaqeqqilaarusuppara.
Sumiiffinni oqartussaaqataanermi qinikkatigut aaqqissuussinerit maannamut atuuttut tassaapput kommunalbestyrelsit, nunaqarfinni aqutsisut aamma ilagiit sinniisaat.
Kommunit kattunnissaannut taamalu kommunalbestyrelsini ilaasortat ikilinissaannut atatillugu nutaatut siunnersuutigineqarpoq sumiiffinni sinniisut (pappialani Namminersornerullutik Oqartussanit tigusatsinni ilaatigut aamma najukkani aqutsisunik taaneqartut) kommunalbestyrelsinit pilersinneqarsinnaassasut. Nalunngilarput sumiiffinni oqartussaaqataanermut tunngasut taakku ukiaru Inatsisartut ataatsimiinnissaanni oqaluuserineqartussaasut, taakkulu kommuninut tusarniaassutigineqareerput. Sulili oqallisigeqqinnissaannut piffissaqarpugut, tassa aatsaat 2008-mi upernaakkut Inatsisartut ataatsimiinnissaanni inatsisissatut ilusilerniarneqalersussaammata.
Aaqqissuussaanermik iluarsaaqqinnissamut atatillugu nunaqarfinni aqutsisoqarnerup atatiinnarneqarnissaa sumiiffinnilu sinniisoqarnerup nutaatut pilersinneqarnissaa kommuneqarfiit kattuffiata tunngaviusutigut tapersersugarai.
Qanorluunniilli aaqqissuussisoqaraluarpat nutaamillu pilersitsisoqarluni, sumut iluaqutaassava nunaqarfinni aqutsisut sumiiffinnilu sinniisut oqartussaaffeqanngippata? Tassa apeqqut pingaartoq.
Aaqqissuussinissami nutaami isorartoqisunik kommuneqarfiusussami sumiiffinni oqartussaaqataaneq ajornerulersinnagu akerlianilli imaqarnerulersillugu nukittunerulersillugulu qanoq ineriartortissinnaavarput? Tassa aamma apeqqut pingaartoq. Apeqqutaanerunngilarmi nunaqarfinni aqutsisut qassiussanersut, sumiiffinnilu sinniisut qassit pilersinneqassanersut. Apeqqutaaneruvoq taakku naleqquttunik imaqarluartunillu oqartussaaffeqartinneqarnersut, ”aqutassaqartinneqarnersut”.
Maanna aaqqissuussaanermik iluarsaaqqinnissap aalajangersarneqaleruttorfiani kommunillu kattunnissaasa piviusunnguleraluttuarnerini kissaatiginaraluarpoq innuttaasut akornanni tamakku pillugit oqallittoqarnerunissaa.
Tassami demokratii tassaaginnanngilaq Inatsisartunut, kommunalbestyrelsinut, nunaqarfinni aqutsisunut ilagiillu sinniisaannut ilaasortassanik qinersineq. Demokratii aamma tassaavoq innuttaasut periarfissat naleqquttut allat atorlugit ataavartumik oqallinnerat, isummanik politikkikkullu tunngavilersuutinik pikialaartitsinerat taamalu innuttaasut qinigaasa sulineranni aalajangerniartarnerannilu tunngavilersueqataasinnaanerat.
Partiit immikkoortortaqarfii oqallinnermut tamatumunnga uummarissaasussatut piukkunnavikkaluarput – immaqali tunuarsimaarpallaaluatsiarlutik. Taamaattumik´una ukiup matuma aallartisimalernerani kommuneqarfiit kattuffianniit kajumissaarutigisimagipput ”suliffinni, atuarfinni ilinniarfinnilu, sulisartut inuussutissarsiortullu peqatigiiffiini, partiit immikkoortortaanni il. il. oqallittoqaqqullugu”. Kajumissaarineq tamanna KANUKOKA-p nangeqqikkusuppaa, neriuutigalugu innuttaasut akornanni aaqqissuussaanikkut allannguiniarneq oqallisigineqarnerulerumaartoq, tassami qinigaaffinni assigiinngitsuni qinikkat kisimik oqallinnerat naammanngilaq aamma oqartarnitsituut; ”inuinnaat” oqalliseqataanerusariaqarput, partiillu aqqutissiueqataasariaqarput ”inuinnaat” oqalliseqataanerinut.
Taamatut oqaaseqarlunga ataatsimeersuarluarnissassinnik nalliuttorsiorluarnissassinnillu kissaappassi neriuutigalugu, inuiaqatigiit pitsaasumik ingerlatitaanissaannut siunnerfissassinnik tunaartassassinnillu ilusilersuilluarumaartusi.
Inussiarnersumik inuulluaqqusillunga
Søren Alaufesen
KANUKOKA-mi siulittaasoq