Ikuallaavinnit siaruaattartut

Kalaallit Nunaanni eqqakkanik ikuallaavimmiit silaannarmut ingerlasut pillugit paasissutissanik katiterinissaq pilersaarummi siunertaavoq, tassunga ilanngullugit pingaartumik dioxin-imiit (PCDD/PCDF) saffiugassanillu oqimaatsuniit ingerlasut, aammalu tamakku ingerlaartartut avatangiisinut peqqinnissamullu ajoqutaasinnaanerisa millisinneqarnissaat.

Pilersaarut pingasunik immikkoortortaqarpoq:

1. Eqqakkanik ikuallaaveqarfinnit siulliarsuppasissuniit, soorlu ammaannartumi ikual-
laanermiit (eqqaavissuaq) aserortikkanillu ikuallaavinniit mikisuniit silaannarmut
ingerlaartitat pillugit ilisimasanik katersineq.

2. Nunaqarfinni ikuallaaviit ilaannik takussutissaliussanik aammalu Nuummi, Sisimiuni
Qaqortumilu eqqakkanik ikuallaaviit ingerlatsinermut piumasaqaatinut naleqqiullugu
ingerlatsinermut pissutsit aammalu silaannarmut ingerlasut uuttortarnerinik nalunaar-
suineq.

3. Eqqakkanik ikuallaavimmiit silaannarmut ingerlasut pillugit piffimmi sulisunut aki-
sussaasunut aammalu piffimmi pisortaasunut akisussaasunut paasisanik ingerlatitseq-
qinneq, aammalu eqqaaveqarfiit ingerlanneqarnerisa eqqakkallu immikkoortitertarne-
risa/akuleriiaattarnerisa pitsanngortinneqarnerisigut silaannarmut ingerlasartut qanoq
millisinneqarsinnaanerannikilitsersuussineq.

2001-imi junimi septemberimilu aammalu 2002-mi aprilimi Teknologisk Institut-ip Nuummi, Sisimiuni Qaqortumilu eqqakkanik ikuallaavinniit silaannarmut ingerlasartunik uuttor-taanerit annertuut ingerlassimavai. Uuttortaanerni ikuallatat pitsaassusaat aammalu avatangiisinut peqqinnissamullu ajoqutaasinnaasut sammineqarsimapput, taakkununnga ilanngullugit pingaartumik eqqakkat akui uumassuseqartunut tunngasut mingutsitsisinnaasut allanngorneq ajortut (POP-it) soorlu PAH aamma PCDD/PCDF aammalu akut uumassuse-qanngitsut soorlu saffmgassat oqimaatsut.

Uuttortaanerit Nuummi, Sisimiuni Qaqortumilu ikuallaavinni aammalu nunaqarfinni Kapisillinni, Qeqertarsuatsiaani, Itillimi, Sarfannguani, Alluitsup Paani, Eqalugaarsunni aammalu Qassiarsummi aserortikkanik ikuallaavinni aammalu Nuummi napparsimavimmi eqqakkanut ikuallaavimmit tigusaapput.

Silaannarmut ingerlasut makku ikuallaanermit putsumiit uuttortarneeqarsimapput: Partikler, kulilte (CO), kvælstofilter (NOX), saltsyre (HC1), flussyre (HF), PolyAromatiske-Hydrogencarboner (PAH), dioxiner (PCDD/PCDF) aammalu saffiugassat oqimaatsut Aqerloq (Pb), chrom (Cr), kanngussak (Cu), mangan (Mn), nikkel (Ni), arsen (As), cadmium (Cd) aammalu kviksølv (Hg).

Akut arlallit eqqarsaatigissagaanni silaannarmut ingerlasartut uuttortarneqartut qallunaat nunaanni europamilu killigititaasunik qaangiipput. Uuttukkat ilaat isumakulunnartumik annertupput. Uuttortaanerit inerneri nalunaarutimmi kapitali 1-imi (Tunngavilersuineq) paasissutissani l, 2 aamma 3-mi takuneqarsinnaapput. Taamatuttaaq killissarititaasut taaneqartut paasissutissani takuneqarsinnaapput, taakku uuttortaanerit nalingisa annertus-susaanik paasititsissutissatut ilanngunneqarsimapput. Pinngortitamut Avatangiisinullu Qullersaqarfimmit paasissutissat malillugit killigititatut naligititat taakku Kalaallit Nunaanni atuutinngillat.