Kalaalimerngit peqqissusermut ajoqutaasunik akoqarpat?

Danmarks Miljøundersøgelser saqqummiussaani kingullermi DMU-p Nutaarsiaassaani misissuisimanerit inerneri kalaalimerngit peqqissusermut ajoqutaasunik akoqartut

Uumasut immikkoortui mingutsitaanernit annertuumik akullit makkuupput:
Saarulliit, qalerallit, saattussap, mitip siorakitsup, taateraap, natserup, aataap, natsersuup, qilalukkap qaqortap qilalukkallu qernertap tingui.
Natserup, aataap, natsersuup, qilalukkap qaqortap qilalukkallu qernertap tartui.
Natserup, aataap, tikaagulliup, qilalukkap qaqortap qilalukkallu qernertap orsua.
Tikaagulliup mattaa.

Akut ilaat ima annertutigisumik akuupput allaat nunarsuaq tamakkerlugu inuup nerisaani akuusinnaasutut killigititaasut qaangertarlugit. Tamanna aatsitassat oqimaatsut cadmium kviksølvilu aamma chlordan, dieldrin, PCB toxafenilu eqqarsaatigalugit atuupput.

Immap uumasuisa (aalisakkat, puisit, arferit immallu timmiai) neqaanni mingutsitaanernit akut annikitsuusarput, puisilli arferillu orsui nungusaruminaatsunik akoqaqalutik, immallu timmiaasa tingui puisillu arferillu tingui tartuilu aatsitassanik oqimaatsunik annertuumik akoqarlutik.

Paasineqarpoq nunap uumasuisa soorlu tuttut, umimmaat ukallillu annikitsuararsuarmik mingutsitaanernit akoqartut.

Mingutsitsineq suminngaanneerpa?
Kalaallit Nunaata imartaasa Europami suliffissuaqarfiusunut naleqqiullugit mingutsitaannginnerunerat misissuinerup takutippaa. Mingutsitaanernit akut mingunnartut nunarsuarmi nunanit allanit annerusumik pipput. Akut sumiiffinni allani suliffissuaqarnermi, nunalerinermi angerlarsimaffinnilu atorneqareerlutik silaannakkut immallu sarfai aqqutigalugit nunanut issittunut Kalaallit Nunaannullu pisarput. Aatsitassalli oqimaatsut ilarpassui Kalaallit Nunaanneereersuupput, tassa qaarsunit assigiinngitsuneersuugamik. DMU-p paasisaanut ilaavoq amerlasuut aqerlut atorlugit piniarneq Kalaallit Nunaanni inuit aqerlumik sunniuteqartit sinerannut annertuumik peqataasoq.

DMU-p Nutaarsiassaa tamaat atuaraanni ilanngutassiaq ilaatigut takutitassiaqarpoq uumasut suut immikkoortui PCB-mik akoqarnersut.     Ilanngutassiaq kalaallisuunngortitaavoq.

Danmarkimi Miljøstyrelsep 1997-imi saqqummersippaa atuagaq "Det arktiske dilemma - Miljøgifte i Grønland" ("Issittumi akunnattoorutit - Kalaallit Nunaani avatangiisinut toqunartunik mingutsitsineq"), nunani suliffissuaqarfiusunit mingutsitsinerup Kalaallit Nunaanni pinngortitamut inunnullu qanoq sunniuteqarnerannik misissuinerup inernerisa ilaannik imalik. Atuagaq quppernerup qallunaatuuatigut pdf-inngorlugu pineqarsinnaavoq.